naar archief
Publicatiedatum: 10 februari 2011
Auteur: Gerben Althuis
Classis
Assen
Spiritualiteit van dertigers
Op de onlangs gehouden classicale vergadering Assen
van de Protestantse Kerk in Nederland, deze keer in de Asser
Opstandingskerk, presenteerde dr. Gert de Jong zijn onderzoek naar
spiritualiteit onder dertigers en veertigers in ons land.
Classis-scriba Jans Doorn had voor de zekerheid de
wat ingekorte kerkzaal van de Opstandingskerk gereserveerd, maar
achteraf bleek dat niet nodig. Van de 25 aangesloten kerken rondom en in
Assen, waren er 18 aanwezig, met in totaal zo’n krappe 60
mensen.
Een goede gewoonte van de classis is altijd, dat de
oudste dienstdoende predikant de classis vergadering opent.
Ditmaal was dat ds. Geert C. Hovingh uit Zuidlaren, lid van het breed
moderamen. Na het regelen van enige noodzakelijke huishoudelijke zaken
kreeg de enthousiaste KASKI-onderzoeker en godsdienstsocioloog dr. Gert
de Jong het woord. Dit onderzoek werd eind november vorig jaar
gepresenteerd in Bloemendaal voor ‘Kerk zonder grenzen’ en spitst
zich toe op de categorie niet kerkelijk sterk gelovige mensen binnen de
veel bredere doelgroep. Religieuze doe-het-zelvers zou je ze kunnen
noemen. Een bruikbare indeling voor kerken, die zich immers niet zo snel
zullen richten op de spiritualiteit van niet-gelovige noch kerkelijke
dertigers en veertigers. Bij deze groep liggen kansen voor de
kerk.
Kernvragen
De twee kernvragen in het onderzoek gingen over: wat geloven
dertigers en veertigers nu en op welke wijze kunnen kerken beleidsmatig
reageren. Hoe kan het gat in de kerk gevuld worden met een aantrekkelijk
nieuw aanbod?
Een onderzoeker draagt geen panklare recepten aan. De Jong liet in zijn
verhaal wel zien hoe kerken hun aanbod kunnen verbreden en aanpassen aan
de spirituele behoeften van deze categorie gelovigen.
Andere mentaliteit
De genoemde groep pikt overal een spiritueel graantje mee. Een
Taizéviering hier, een Bachcantate daar. En in een stiltedienst, een
retraite of een pelgrimage zijn ze ook geïnteresseerd. Ze doen dat
alleen niet meer in strikt kerkelijk verband. Ze horen niet bij een
secundaire, tweedelijnsorganisatie, zoals de kerk, waar geloofsgenoten
elkaar zeer regelmatig ‘van aangezicht tot aangezicht’ ontmoeten. Ze
maken veeleer gebruik van diensten van een derdelijns, een tertiaire
organisatie.
Voorbeeld van een derdelijnsorganisatie is bijvoorbeeld de ANWB, of
Vogelbescherming of Natuurmonumenten. (De primaire organisatie is
familie en gezin – red.) Je bent wel lid, maar je ziet collegaleden
niet of nauwelijks. De niet-kerkelijk sterk gelovigen lopen vaker mee in
een stille tocht, vieren bijvoorbeeld Allerzielen vaker dan de kerkelijk
gelovigen. Bijna de helft van deze groep gaat wel eens naar een plek om
stil te staan bij de dingen van het leven. We zien ook dat deze
doelgroep aanmerkelijk vaker een cursus over spiritualiteit volgt,
kaarsjes brandt of thuis een heilige plek heeft. Je zou deze wijze van
geloven ‘zoekreligiositeit’ kunnen noemen.
Zoekend geloven
Tweederde van deze groep zegt dat religie uit vele bronnen kan
opwellen. Ook de uitspraak ‘Religie heeft meer te maken met zoeken dan
met vaste overtuigingen’, scoort hoog in deze groep. Velen in de groep
vinden dat je waarheid innerlijk moet ervaren. Van ratiogeloof naar
gevoelsgeloof. Ze hebben ervaringen van heelheid en vinden dat mens,
wereld en natuur verbonden zijn. Bovendien zijn ze zoekend. Niet in de
zin, dat ze onrustig op zoek zijn tot ze het ware antwoord gevonden
hebben, maar zoekend als houding. In hun beleving hebben
geloofsvoorstellingen altijd een zekere voorlopigheid want de eigen
religie verandert en je moet de zin van het leven soms bijstellen, door
wat je meemaakt in het leven, zeggen ze.
Dertigersdilemma
Zoekend dus bij wat hen past. En ze kunnen wel wat steun gebruiken,
want dertigers en veertigers staan voor nog al wat dilemma’s in hun
leven: vormgeven aan gezin, carrière, sociale netwerken, invulling
vrije tijd, familieverplichtingen. Vult u zelf maar in! Dat levert
keuzestress op. Ik wil alles wel, maar ik heb maar beperkte tijd en ik
moest steeds weer kiezen. De term dertigersdilemma is door Nienke
Wijnants uitgewerkt. In onze kring heeft Suzanne Groote (ze komt
binnenkort naar Assen) in 2009 samen met predikant René Kok een website
www.geloofinjeleven.nl opgezet. Kerken kunnen bronnen
van zingeving zijn, die helpen bij een authentieke en autonome wijze van
gelukkig zijn. Want de spiritualiteit van dertigers en veertigers is
vooral gericht op psychisch welbevinden. Je moet er wat aan hebben in je
leven.
Extra aandacht kreeg ook het onderdeel communicatie. Voor deze groep,
die geen kerkblad leest, zul je andere vormen van communiceren moeten
bedenken. Een kerkblad met pastoralia werkt niet, want dat hoort bij
secundaire organisaties. Eerder valt te denken aan wat tegenwoordig heet
een glossy (bijvoorbeeld Antoine). In die glossy’s gaan de thema’s
natuurlijk over die vormen van spiritualiteit, die bijdragen aan het
persoonlijk welbevinden en die wat dieper gaan dan de bijdragen in b.v.
mindstyle magazine ‘Happinez’.
Na de lezing volgde een geanimeerde discussie. De
inleider reageerde speels en met humor op een aantal goede vragen die
vanuit de zaal gesteld werden en die een deskundige beantwoording
kregen. Als sociaal wetenschapper liet hij de theologische getinte
vragen voor de theologen.
Daarna pakte de classis haar ‘core business’ op: besturen,
coördineren, informeren. Dinsdag 15 februari is een
voorlichtingsbijeenkomst over ordinantiewijzigingen en op donderdag 26
mei is in Norg de volgende classis (met afscheid van ds. Hovingh).
naar archief
