Dat is een vanzelfsprekende uitspraak voor iemand voor wie muziek, en met name zingen, van jongs af aan een centrale rol heeft gespeeld in haar leven en die van zingen bovendien haar beroep heeft gemaakt. Desondanks denk ik dat bovengenoemde uitspraak mijn persoonlijke beleving overstijgt. 

Je stem, het instrument waarmee je zingt, is een onderdeel van je lichaam. Je draagt dat instrument altijd bij je. Het is een belangrijk onderdeel bij al je communicatie, dat vinden we allemaal heel gewoon. Alle mensen hebben een stem en daarom kunnen ook alle mensen in principe zingen. Toch is dat niet zo vanzelfsprekend om te doen. Als je zingt geef je jezelf bloot, je laat iets van jezelf en je emoties zien, dat maakt je kwetsbaar. Tegelijkertijd is dat ook het aantrekkelijke van zingen, het geeft je de mogelijkheid om je te uiten door middel van dat instrument dat altijd beschikbaar is. De stem is een instrument dat ongekende mogelijkheden biedt voor het uitdrukken van karakters, emoties en betekenissen. De kwetsbaarheid die ontstaat door zingen ontroert en raakt. 

In de kerk zingen we samen. Samen zingen met meerdere mensen tegelijkertijd verbindt de stemmen en de persoonlijke beleving van al deze mensen aan elkaar. Mannenstemmen, vrouwenstemmen, kinderstemmen, ze vermengen zich met elkaar, ze vullen elkaar aan en versterken elkaar. Door samen te zingen laten we aan elkaar iets van onze persoonlijkheid en persoonlijke beleving zien. We voelen ons in de kerk veilig genoeg bij elkaar om onze stem te durven laten horen en kwetsbaar voor elkaar te zijn. Het samen zingen verbindt ons op een heel persoonlijke manier aan elkaar. 

Bijzonder aan zingen is dat het muziek en melodie aan tekst verbindt. De muziek is geschreven om de tekst te versterken. Bij het ontstaan van een lied verdiept de componist zich in de tekst en gaat op zoek naar de bedoeling van de tekstdichter. De componist ‘vertaalt’ de betekenis van de tekst in klank en melodie met als doel deze betekenis te verstevigen en te benadrukken. Liederen zijn hierdoor het resultaat van samenwerking en geven uiting aan de uitdrukking van meerdere personen. In de kerkmuziek zijn op deze manier door de eeuwen heen talloze liederen ontstaan. Ze zijn bedoeld om geloof te uiten of stil te staan bij blijde, moeilijke en droevige momenten in het leven van mensen. Ze zijn ook bedoeld om samen de lofzang te zingen. 

Telkens opnieuw hebben mensen zich laten inspireren door hun geloof en dat in tekst en muziek uitgedrukt. Aan ons het voorrecht om vanuit persoonlijke verbondenheid met elkaar en in verbondenheid met alle mensen die ons voorgingen de lofzang gaande te houden. 

Zingen is belangrijk.  

Tine Stolte

Graag maken wij u attent op de uitgave van een nieuwe zangbundel van Ben Sleumer. Ben Sleumer was vele jaren geestelijk verzorger van mensen met een verstandelijke beperking. Eerst werkte hij in de Achterhoek en later in Drenthe bij Vanboeijen, de Trans en Promens Care. Nu is hij met pensioen. Al die jaren door schreef hij mooie gedichten en liedteksten, die nu in de bundel ‘Zin in Zingen’ zijn uitgekomen. Deze bundel heeft een zeer gevarieerde inhoud. 

Er zijn liederen van grote eenvoud in tekst en melodie, andere zijn veel complexer van taal en soms meerstemmig getoonzet. De liedteksten zijn geschreven in de periode van ruim dertig jaar waarin Ben Sleumer werkzaam was als geestelijk verzorger. Een aantal teksten verwijst uitdrukkelijk naar het leven van mensen met een handicap en zijn geschreven voor vieringen waaraan zij deelnamen. Maar buiten die context zijn er ook teksten geschreven voor kinderkoren, jongerenkoren, cantorij en samenzang. Al met al is het een zeer gevarieerd aanbod van teksten, met melodieën van diverse componisten of te zingen op de melodie van ‘traditionals’. Een prachtig lied uit de bundel heeft de volgende tekst: 

De bundel is te koop in De Duif, het pastoraal centrum van Vanboeijen op park Diepstroeten (Assen-oost) en bij boekhandel Goedhart, Ceresstraat 2-6. 
Laten toesturen kan ook: de.duif@vanboeijen.nl 
of tel. 305454. 
De bundel bevat vijftig liederen, Koen Henkens maakte de prachtige illustraties. 

De prijs is € 15. Van harte aanbevolen! 

Ina Nusselder, geestelijk verzorger in De Duif

In Kloosterveen hebben we tot nu toe drie musicals opgevoerd. Daar hebben we met z’n allen keihard aan gewerkt en veel plezier aan beleefd. De eerste twee musicals kwamen uit de oude doos en heb ik herschreven. Als ik daarmee bezig ben probeer ik me te verplaatsen in de mensen die in het verhaal voorkomen. Het verhaal dat ik dan voor me zie schrijf ik op, hier en daar wat aangevuld met een vleugje humor en tegenwoordige tijd. De laatste keer hebben we een musical gekocht. Die was heel mooi, maar ik wilde graag eens een musical helemaal zelf maken; alle tekst en alle liedjes. Dat is nu gelukt. Jona ligt klaar.
Liedjes maken of veranderen deed ik als kind al. Ik heb hier geen opleiding voor gevolgd, maar ik pruts een beetje als amateur. Liedjes die in een musical komen moeten er natuurlijk goed bij passen. Ik vind het geweldig om te zien dat kinderen, tieners en volwassenen die elkaar soms nauwelijks kenden, na een tijdje een prachtig toneelstuk neerzetten en liedjes zingen waar je kippenvel van krijgt. Elke keer doen er weer mensen mee met allerlei verschillende kwaliteiten, om er samen iets moois van te maken. Hopelijk gaan we volgend voorjaar Jona opvoeren. Daar hebben we weer veelstemmigheid voor nodig!

Rita Lammers

Zingen doe ik al heel lang. Van zangles kwam uitgebreide zangstudie, gevolgd door solistisch werk en koordirectie. Momenteel ben ik dirigent van het Asser Kamerkoor Arpeggio, daarnaast samen met Henk Horlings cantor van de Adventskerk. 

Een cantorij ‘maakt nieuw wat bekend en maakt bekend wat nieuw is’. Ze biedt dus ondersteuning aan de gemeente bij het nieuwe én het bekende lied. Niet alles hoeft meteen vierstemmig te klinken. Goed eenstemmig een lied samen zingen kan een even grote uitdaging zijn. In de Adventskerk combineer ik cantor en organist zijn. Hoewel ik al van jongs af aan orgel speel, ben ik toch vooral zanger. Als ik begeleid op het orgel, speel ik als het ware al zingend en probeer ik me in de zingende kerkganger te verplaatsen. Koordirectie vind ik op muziekgebied het mooiste om te doen. Je musiceert met een groep en in enkele repetities werk je samen naar iets toe. In de cantorij zie ik, hoe mensen opbloeien, stem en adem weer beter gaan gebruiken, weer bij zichzelf komen. Maar het is vooral iets wat je samen doet, je groeit zo naar elkaar toe. En dan is er de zondagse viering, waarin je het lied, dat je samen hebt ingestudeerd, voor de gemeente zingt. Dat is meer dan ondersteunen bij een onbekend lied, dat is vooral communiceren. Elk lied heeft een ziel, door tekstdichter en componist erin gelegd. Die ziel aan anderen over kunnen dragen, dat vind ik persoonlijk de belangrijkste uitdaging voor cantor én cantorij … 

Peter Siebesma

In onze kerkdiensten maakt zingen een belangrijk deel uit van de liturgie. Daar ben ik blij om, want hoewel de kwaliteit van mijn prestaties op dat vlak te wensen overlaat hou ik erg van zingen. 

Net als het luisteren naar de verkonding kan zingen iets met je doen. Maar daar waar een preek in eerste instantie het verstand aanspreekt (en via die weg soms ook het hart) kan een lied rechtstreeks je emoties beïnvloeden. Iedereen weet uit eigen ervaring dat liederen je kunnen ontroeren, maar ook in een feeststemming kunnen brengen. Ook in veel kerken weten ze wat dat betreft wel raad met muziek. 
Wie kent niet de beelden van de zwarte gemeenten in de VS, waar het enthousiasme en de blijdschap het scherm afspatten. Zonder te willen suggereren dat wij ook dansend door het gangpad moeten, denk ik weleens dat wij niet alle muzikale mogelijkheden benutten die we hebben. 
De gezangen en psalmen die we zingen zijn prachtig, maar er zijn muzikaal gezien veel meer kanten die we op kunnen. Zelf vind ik, dat zal de mensen die mij kennen niet verbazen, opwekkingsliederen een mooie aanvulling op ons repertoire. Soms is het heerlijk om uit volle borst te kunnen galmen. En opwekkingsliederen zijn daarvoor bij uitstek geschikt. Het zijn gospelliederen die zich heel goed lenen om door een band te worden gespeeld. De meer vrolijke nummers hebben vaak een lekker ritme, die het moeilijk maken om stil te blijven zitten. De rustige nummers zetten mij juist vaak tot overdenking aan. 
Het leuke van liedjes die door een band worden gespeeld is dat het een fantastische mogelijkheid biedt om de jongeren meer bij de kerkdiensten te betrekken. Ik ben ervan overtuigd dat we het plezier dat onze tienerjeugd (en trouwens ook van de kindernevendienstjeugd) aan de kerkdiensten beleeft kunnen vergroten door muziek te zingen die dichter bij hun hedendaagse muzieksmaak ligt. 
Het mooiste zou in dat opzicht zijn als jongeren ook zelf in de begeleidingsband zouden spelen en zo ook het gevoel krijgen een waardevolle bijdrage aan de gemeente te kunnen leveren. In diensten die ik heb bijgewoond in evangelische kerken, staat elke zondag een andere band op het podium, omdat de jeugd staat te trappelen om ook mee te mogen doen. Ik moet bekennen dat ik op zulke momenten een lichte jaloezie voel. Hoe mooi zou het zijn als de jeugd voelt dat de gemeente het belangrijk vindt dat er ook met hun smaak en levensstijl rekening wordt gehouden bij het samenstellen van de diensten, zodat zij het contact met God op hun eigen manier kunnen zoeken. 

Weer even terug naar de opwekkingsliederen. Niet alleen de muziek daarvan spreekt mij aan. Ook de teksten kunnen in mijn beleving een mooie aanvulling zijn op wat we muzikaal in huis hebben. Als je de teksten leest is het makkelijk te zien dat ze uit de evangelische hoek komen. Voor sommigen zal dat misschien onwennig zijn, maar ik denk niet dat dat erg is. Want dat zet ook aan tot denken over de manier waarop wij onze relatie met God beleven; “Waarom stoor ik me eigenlijk aan dit nummer?” of “Waarom raakt het me juist?” 
Overigens is het aardig om de teksten van opwekkingsliederen eens te vergelijken met die van psalmen en gezangen. Dan blijkt namelijk dat die dichter bij elkaar liggen dan je in eerste instantie zou verwachten. 

Natuurlijk zijn er onvermijdelijk ook mensen die weinig op hebben met evangelische liederen. Uiteindelijk blijft het een kwestie van smaak. Net zoals met eten niet iedereen hetzelfde lekker vindt, verschilt ook de muzieksmaak van mensen onderling. Het moge duidelijk zijn, naar mijn mening zouden opwekkingsliederen een goede toevoeging zijn aan ons muzikale dieet. Door genoeg afwisseling krijgt iedereen regelmatig iets voorgeschoteld wat niet alleen geestelijk voedzaam is, maar ook nog wat hij of zij lekker vindt. Ik wens u allen een smakelijke kerkdienst toe ... 

Michiel Hijstek

De maandagavond, de repetitieavond van de COV Assen, is bijna heilig voor mij. Het is zo fijn om dan mensen te ontmoeten die ook graag zingen. We hebben allen hetzelfde doel: proberen het werk dat een componist geschreven heeft te zingen zoals hij dat in zijn hoofd had. Daarbij is het belangrijk om behalve de aanwijzingen in de muziek, ook de aanwijzingen van onze dirigent, Marion, te volgen. Zij wijst steeds weer op het gevoel dat de componist in zijn werk heeft willen leggen en dat we er als zangers ook in moeten leggen. Uiteindelijk klinkt de muziek dan zo alsof we de woorden begrijpen en achter de tekst staan. De emotie gaat bij vlagen door de muziek heen. We merken het aan elkaar en aan de dirigent. 

Het repertoire van de COV bestaat hoofdzakelijk uit (bijbelse) oratoriumwerken, requiems en missen. Requiems en missen hebben een vaste tekst. Verschillende componisten schreven er muziek bij. Daarom is het instuderen ervan elke keer weer fijn en spannend. Hoe zal het geheel later, met orgel of orkest en solisten erbij, klinken? 

Een oratorium is een verhaal. Het ene moment beeldt het koor daarin een groep personen uit, het andere moment heeft het koor een beschouwende rol. 

Ik geniet ervan om met mijn koor meerstemmig te zingen, maar wat bij mij altijd weer de meeste indruk maakt zijn de eenstemmige frasen. Zoals in de Matthäus Passion het gedeelte over de bespotting van Jezus. Het wordt achtstemmig gezongen, maar aan het einde van die bespotting klinkt ineens een zin die Jezus gezegd zou hebben: Ik ben Gods Zoon. Die wordt eenstemmig gezongen: Ich bin Gottes Sohn. Daar krijg je als zanger en als luisteraar kippenvel van. 

Annie Baerends

Van Dale zegt over zingen: met de stem een muzikale opvolging van tonen voortbrengen. Dat klinkt erg positief. Alsof iedereen die zingt dat ook ‘muzikaal’ doet … Hoe is het om dirigent te zijn en hoe wordt je het? Om met dat laatste te beginnen, je moet er in rollen en misschien ook wel erfelijk belast zijn. Mijn ouders waren enthousiaste koorzangers (mijn moeder was lid van het koor van de Nederlandse Bachvereniging) en muziek hoorde thuis in mijn opvoeding. Hoewel ik orkestmusicus ben (klarinettist) heb ik mij altijd aangetrokken gevoeld tot de koormuziek. In 1979 was ik één van de oprichters van gospelkoor El Elohim. Hoe het is om dirigent te zijn? Gewoon erg leuk! 

vervangende foto
De Kerkbladfoto van Inge Meinardi
is alleen voor het Kerkblad vrijgegeven

Ik leer zangers met hun eigen unieke stemgeluid op te gaan in de grote koorklank. Die koorklank heb ik als een ideaal in mijn hoofd; samen met de koorleden proberen we dat ideaal zo dicht mogelijk te benaderen. Met heel veel partijstudie, ademsteun, gelijk inzetten, dynamiek, uitspraak en kijken-naar-de-dirigent kan er een prachtige koorklank ontstaan. 
Zingen is een persoonlijke beleving. Het is de kunst om daar een eenheid van te maken. Muziek ervaar ik als beweging, emotie, vol herinneringen aan eerdere ervaringen en situaties, niet te vatten en onmisbaar. Een ademstroom vol enthousiasme en geestdrift, zoals Pinksteren! 

Peter Kleefman