Nieuwsberichten 
Kerkdiensten
Agenda
Organisatie
Stedelijk Diaconaal Werk 
Activiteiten
Kerkblad
Kerkomroep
Jeugdraad
Kerkelijk Bureau
Open Huis
Andere Websites
Download
Extra
Contact

   
Leesroosters
NBG    voorleesbijbel

naar archief

Publicatiedatum: 3 november 2011
Auteur: Petra de Kruijf
geestelijk verzorger WZA

Leef!

Want niemand weet wat leven is, 
alleen dat het gegeven is 
en dat van dit geheimenis 
God het begin en het einde is. 

Bovenstaand gedicht van Huub Oosterhuis geeft aan dat we er uiteindelijk nooit echt een vinger achter krijgen wat leven nu precies is. Hoe ons persoonlijk leven loopt, verloopt of afloopt, het blijft ‘Geheimvoll’, zoals de Duitse taal dat zo mooi omschrijft. Toch zou het te makkelijk of te passief zijn als we onze levensloop helemaal maar op zijn beloop laten. Als je het leven als geschenk ervaart, wordt er wel verwacht dat je er zelf iets mee doet. Met andere woorden er zijn keuzes te maken. 

Dat we keuzes hebben gekregen, beschrijft Henri Nouwen op een mooie wijze in zijn boek: 
Kun je de beker drinken. Hij gebruikt daarbij de metafoor van een beker. Je kunt gedachteloos je beker vullen omdat je dorst hebt en de inhoud zo snel mogelijk tot je wilt nemen. Je kunt de pijn van het leven wegdrinken of anderen de schuld geven van jouw drinkgedrag. ‘Dan is het’, zo stelt Nouwen, ‘een leven zonder reflectie, het is onvolledig.’ Een leven waar niet over nagedacht wordt, is niet waard om te worden geleefd. ‘Pijn en vreugde’ schrijft hij ‘worden niet veroorzaakt door het leven dat we leiden, maar door de wijze waarop we dit leven ervaren. De beker drinken is veel meer dan het naar binnen gieten van de inhoud, net zoals de broodbreking veel meer is dan het breken van het brood tijdens het Avondmaal.’ 

De beker als metafoor gebruik ik om enkele gedachten en praktijkvoorbeelden met u te delen. Ze komen voort uit situaties en gesprekken met patiënten in het ziekenhuis in Assen waar ik werk als geestelijk verzorger. Kun je de beker drinken vanuit de praktijk. 

Levensverhaal 

Iemand die in een ziekenhuis opgenomen is, wordt niet alleen onderzocht, hij ontkomt er vaak niet aan om na een tijdje ook zijn levensverhaal te onderzoeken. Het leven wat misschien tot die tijd zonder grote problemen werd geleefd komt plots in een ander perspectief te staan. 
Er is op dat moment geen keuze om deze beker voorbij te laten gaan. 
Plotseling in een ziekenhuis liggen door een ongeval of horen dat je een ernstige of chronische ziekte hebt kan het gevoel geven dat de bodem onder het bestaan lijkt weggeslagen. 
Het maakt dat je plotseling anders naar de beker van het leven gaat kijken. Er komen vragen in je op zoals: ‘Misschien is de bodem van mijn beker al bijna zichtbaar zonder dat ik er ook maar het minst vermoeden van had.’ En ‘Wat als ik zelf niet meer de beker kan vastpakken, 
als ik dement wordt of vooral afhankelijk van zorg? Hoe moet dat nu allemaal?’ 

Levenskunst 

Vaak hoor ik mensen dezelfde zinnen zeggen in deze soms hopeloze situaties: ‘Het overkomt me nu eenmaal, we moeten er het beste maar van maken.’ Nouwen denkt daar anders over, hij schrijft: ‘Onze beker leegdrinken is niet het beste er van maken of onszelf aanpassen aan een slechte situatie en proberen deze situatie te benutten zo goed en zo kwaad het gaat. Onze beker drinken is een verwachtingsvolle, moedige en zelfverzekerde wijze van leven. 
Het betekent in de wereld staan met opge- heven hoofd, vertrouwen in wie we zijn. 
De werkelijkheid onder ogen zien en erop in te gaan vanuit ons hart.’ Misschien zou je dit ook zo kunnen zeggen: ‘Het is diep in jezelf voelen dat je een gezegend en geliefd mens bent.’ 
Op die wijze kun je, boven de realiteit uit, zelfs uitspreken en onderstrepen : IK LEEF! Ondanks dat het perspectief van de levensduur of zelfs de vitaliteit achteruit holt. Dit te kunnen en te mogen zeggen vind ik ‘levenskunst’. 

Niet bij iedereen is trouwens die levenskunst altijd zichtbaar of voelbaar, bij velen wel. Met bewondering en respect vraag ik naar dit geheim. Vaak hoor ik de woorden ‘Daar krijg ik de kracht voor, alleen was het me nooit gelukt.’ Het is zoiets van je eigen beker leegdrinken en erop vertrouwen dat je eigen levensverhaal een bron van hoop kan worden voor anderen. 
Om de kunst te verstaan zo de beker van het leven tot de laatste druppel leeg te drinken, 
is wel vaak een eenzaam gebeuren. En het gaat zeker niet vanzelf. “Waarom ik het toch vol hou? U kent het adres!” zei iemand eens. 

Op het leven 

De beker in handen houden, eruit drinken is wat we zelf kunnen. Je beker of het glas heffen is iets wat je samen doet. Het is een uitnodiging het leven te bevestigen en te vieren. 
’Proost of op je gezondheid’ wordt dan vaak gezegd. Simpele en herkenbare woorden die een diepere betekenis hebben. Nouwen vertaalt: ‘Laten we niet bezorgd zijn of bang. Laten we niet aarzelen om de realiteit van ons leven onder ogen te zien en laten we elkaar moed inspreken om dankbaar te zijn voor de gaven die we hebben ontvangen.’ 

Het is al weer een tijd terug dat een jonge moeder op een verpleegafdeling wist dat ze niet lang meer te leven had. Ze wilde bewust afscheid nemen van de mensen om haar heen en van haar leven. Het leven, wat ze als te kort maar wel als bijzonder zinvol had ervaren. Er werd een fles wijn meegenomen van huis en in het ziekenhuis werden wijnglazen gezocht. Het was een onvergetelijk en kostbaar moment. De mensen die ze zelf had uitgekozen stonden rondom haar met een glas in de hand. Het leven werd geschetst, vreugde en verdriet benoemd. 
De glazen werden met ontroering geheven. Zelf nam ze een klein slokje water uit het wijnglas, haar laatste. ‘Op het leven!’ werd er gezegd. Tot het laatste moment zo kunnen leven, is een voorrecht. 

Literatuur: Henri Nouwen, Kun je de beker drinken, Lannoo Tielt , 2005

naar archief